عاشق بد اقبال

دلم بر من شوریده است
از کنار عشق می گذرم، چونان ابری بر انگشتری درخت
بی سر پناه بی باران
چونان گذر سایه بر سنگ
و خود را از پیکری که هرگزش ندیده ام واپس می کشم
و دلم را چون پیراهنی بر شانهّ خویش می برم .

*****

 ...و ای عشق، ای که عشقش می نامند
تو کیستی که هوا را شکنجه می کنی
و زنی را در سی سالگیش به جنون می کشانی
و مرا پاسدار مرمری می سازی که آسمان از گامهایش جاری است؟
چه نام داری ای عشق، چیست آن نام دوردست که در پس پلکهایم آویخته است
و چیست نام آن سرزمینی که در گامهای زنی خیمه زده است
تا بهشتی باشد برای گریستن.
و تو کیستی ، بانوی من ای عشق، تا فرمانبردارت باشیم
و از قربانیانت گردیم؟
تو را چندان می ستایم تا بر کف دستانم واپسین فرشته ات بینم.

به خلاف تصور بیشتر مردم عینک  در شکل و شمایل امروزی آن سابقه ای بسیار قدیمی دارد و قرنهاست که مردم  ایران  با  این  وسیله ء چشم نواز  آشنایی  دارند . نقاشان  ایرانی  حداقل از روزگار رضا عباسي ( متوفي۱۰۴۴ ه ق )  تصویر  عینک را در  آثار خودشان ترسیم کرده اند . رواج عینک  در طی  این  قرنها به گونه ای  چشمگیر بوده  است  که  شاعران ،  بویژه  سخنوران  سبک هندی  به  مضمون آفرینی با  آن روی آورده اند . در ابیات صائب وبیدل و... ذکر  عینک را  فراوان می توان یافت. هاتفی جامی (متولد ۹۲۷ ه ق ) به استفاده منشیان آن روزگار از عینک اشاره ای ظریف دارد :

                 از او یافته منشی چرخ پیر                   ز خورشید و مه عینک دلپذیر   

دانش مشهدی (متوفی ۱۰۶۰ه ق)  سروده است:

عینکی باید مرا از شیشهء می ساختن          تا توانم خواند در پیری خط میخانه را

 طغرای مشهدی (متوفی حدود ۱۰۷۸ ه ق) می گوید:

طرب گل کرده از هر شاخ و گل چیدن نمی دانم      پریشان  بلبلم  جز  گلستان  دیدن نمی دانم

 نسازد  تا  نگاه  پیر  جامم  صاحب  دیدی       چو  عینک  گر سرا پا  دیده ام  دیدن  نمی دانم

 اما از صائب تبریزی (متوفی ۱۰۸۶ه ق) بخوانید:

عشق عالم سوز هر داغی که سوزد بر دلم          عینک دیگر شود بهر دل بینای من

          شده ست صبح قیامت مرا سفیدی موی          عصا صراط من و عینک است میزانم

 صائب حتی به عینک دوربین - در برابر نزدیک بین- هم اشاره کرده:

        نیست ممکن که ز  من دور توانی گردید          عینک  صاف دلان دور نما می باشد

در آن زمانها گویا مثل امروز گاهی که می خواسته اند عینکی ها را  دست بیندازند به آنها « چار چشم» می گفتند که منظورشان « سگ چارچشم » بوده ، یعنی  نوعی سگ  که دو خال سیاه شبیه چشم زیر چشمهایش دارد.  قدسی مشهدی (متوفی ۱۰۵۶ ه ق) گفته است:

              سگ نفس را رفته از کار  چشم          تو از عینکش  کرده ای چار چشم!

  گنجی ز حبس رسته با ریش آمد
با این همه ریش سوی تجریش آمد

 تا خود نکند کسی  فراموش او را

دنیای رسانه ها به یاریش آمد

در صفحه اول جراید عکسش

سرزنده و شادمان تر از پیش آمد

کشکول و عبا و من تشا می باید

آن را که به چهره همچو درویش آمد

بر او چه گذشت تا چنین ژولیده

مانند من غریب دلریش آمد؟!

چون دید گذشته دورهء اصلاحات

با آن همه پشم و این همه ریش آمد!

امید که هیچ گه نگردد تکرار

این شش سالی که غرق تشویش آمد

 

اين غزل مربوط به دي ماه ۸۳ است و در حال و هواي طوفان سونامي سروده شده با اين همه چون موضوع اصلي آن انسان و رنجهاي هميشه اوست  بدين اميد كه حوادث طبيعي از قبيل طوفان و سيل و زلزله هرگز به بلا و مصيبت تبديل نشوند، آن را تقديم حضورتان مي كنم:

 طوفانی آمد از دل دریاها
درهم شکست خانه رویاها

طوفان گرفت و صورت شب گم شد
در کام هولناک هیولاها

کوبید طبل مرگ و خروشیدند
شیون کنان گروه هماواها

 بر شانه های زلزله لرزیدند
دریا و کوه و ساحل و صحراها

دستی تکیده، بخزیده در طوفان
چشمی به راه مبهم فرداها

دریا همیشه آبی و زیبا نیست
اوج است و موج و وحشت و غوغاها

در جان آدمی هم دریایی ست

دریا تر از تمامی دریاها

انسان حقیقتی ست معمایی

مبهم تر از تمام معماها

طوفان و سیل و زلزله تمثیلی ست

از التهاب آیت آیاها

انسان به رغم هر چه زمین خوردن

می ایستد دوباره بر این پا ها

می ایستد دوباره و می سازد

کاشانه ای به رنگ تمناها